भारतमा निपाह भाइरसको संक्रमण: नेपालका सीमा नाकामा उच्च सतर्कता, अस्पतालहरूलाई ‘अलर्ट’ रहन निर्देशन

काठमाडौँ— छिमेकी मुलुक भारतको पश्चिम बंगालमा निपाह भाइरस (NiV) को संक्रमण पुष्टि भएपछि नेपालमा पनि यसको जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै सरकारले उच्च सतर्कता अपनाएको छ। स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले नेपालका सम्पूर्ण हवाई तथा थल नाकाहरूमा निगरानी बढाएको हो।

नाकामा निगरानी र अस्पतालको तयारी

स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. प्रकाश बुढाथोकीका अनुसार भारतसँग जोडिएका सीमा नाका र अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा रहेका हेल्थ डेस्कहरूलाई विशेष सक्रिय बनाइएको छ। संक्रमणको शंका लागेका यात्रुहरूको स्वास्थ्य जाँच र निगरानी गर्ने कार्य सुरु भइसकेको छ।

“नेपालमा निपाह भाइरसको जोखिम उच्च छ। त्यसैले हामीले हवाई र थल नाकाबाट भित्रिने यात्रुहरूमा लक्षण देखिए नदेखिएको निगरानी गरिरहेका छौँ,” डा. बुढाथोकीले भन्नुभयो, “संक्रमणको शंका लागेका व्यक्तिहरूको उपचारका लागि अस्पतालहरू समेत तोकिसकिएको छ।”

महामारी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखा (EDCD) ले देशभरका अस्पतालहरूलाई पत्र पठाउँदै निपाह भाइरससँग मिल्दोजुल्दो लक्षण भएका बिरामी वा त्यस्ता लक्षणबाट मृत्यु भएका व्यक्तिको बारेमा तत्काल जानकारी दिन निर्देशन दिएको छ।

के हो निपाह भाइरस? कसरी फैलिन्छ?

विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) का अनुसार निपाह एक ‘जुनोटिक’ भाइरस हो, जुन जनावरबाट मानिसमा सर्ने गर्दछ। यो विशेषगरी:

चमेरो: फलफूल खाने चमेरोको र्‍याल वा मलमूत्रबाट।
सुंगुर: संक्रमित सुंगुरको सम्पर्कबाट।
संक्रमित व्यक्ति: संक्रमित व्यक्तिको थुक वा संसर्गबाट।
दूषित खानपान: चमेरोले टोकेका वा जुठो हालेका फलफूल खानाले।

प्रमुख लक्षणहरू

संक्रमण भएको ३ देखि १४ दिनभित्र यसका लक्षणहरू देखिन सक्छन्। सुरुवाती चरणमा देखिने लक्षणहरू यस प्रकार छन्:

उच्च ज्वरो आउने र टाउको दुख्ने।
खोकी लाग्ने र घाँटी दुख्ने।
श्वासप्रश्वासमा समस्या हुने।
गम्भीर अवस्थामा मस्तिष्क सुन्निने (Encephalitis), भ्रम हुने (Confusion) र बिरामी बेहोस हुने (Coma)।

जोखिम र मृत्युदर

निपाह भाइरस कोरोना भाइरसको तुलनामा निकै घातक मानिन्छ। WHO का अनुसार यसको मृत्युदर ४० देखि ७० प्रतिशत सम्म रहेको छ। केही बिरामीहरू २४ देखि ४८ घण्टाभित्रै कोमामा पुग्न सक्ने चिकित्सकहरूले चेतावनी दिएका छन्।

इतिहास र सतर्कता

यो भाइरस पहिलोपटक सन् १९९९ मा मलेसिया र सिंगापुरमा पहिचान गरिएको थियो। भारतमा पनि यसअघि सन् २००१, २००७ र २०१८ मा यसको प्रकोप देखिइसकेको छ।

मन्त्रालयले नागरिकहरूलाई निपाह प्रभावित क्षेत्रबाट आउने व्यक्तिहरूसँग केही समय भौतिक दूरी कायम गर्न, सरसफाइमा ध्यान दिन र चमेरोले टोकेका फलफूलहरू नखान आग्रह गरेको छ।